براي سالمندان عزيز كه همچنان از مشكلات متعددي رنج مي برند و هيچ كاري از دست شان ساخته نيست چه  فكري كرده ايم.  سالمنداني كه رها شده اند يا مي شوند ، سالمندي كه مشكل آلزايمر دارد يا خواهد داشت وآنها كه كسي را ندارند ناچار به آسايشگاه سالمندان پناه مي برند. يا فرزندي  سالمند عزيزي را براي گذران آخر عمرش  در آسايشگاه رها مي كنند.سالمندی به سال‌های نزدیک یا پیشی‌گرفته از میانگین طول عمر بشر اشاره دارد و بنابراین پایان چرخهٔ حیات انسان می‌باشد. افراد سالمند قابلیت‌های احیاشوندهٔ محدودی دارند و بیش از دیگر بزرگسالان در معرض بیماری، سندرم ها و کسالت هستند. زیست‌شناسی سالمندی، تحت عنوان پيري مطرح می‌شود. علم پيري شناسي به مطالعهٔ پزشکی روند پیری، و پيرپزشكي به مطالعهٔ بیماری‌هایی که سالمندان بدان مبتلا می‌شوند، مربوط است.با این حال مطالعه‌های انجام شده نشان داده‌اند با افزایش سن راننده به بالای 70 سال، میزان بروز تصادف‌های منجر به مرگ به میزان بسیار زیادی افزایش می‌یابد. دلیل این امر آن است که در سالمندی، قدرت بینایی و شنوایی و سرعت واکنش‌های حرکتی آنها کاهش می‌یابد. علاوه بر این، برخی بیماری‌های مزمن مانند مشکلات عضلانی- اسکلتی، آرتروز مهره‌های گردن و زانو و... امکان رانندگی ایمن را از افراد می‌گیرند. به علاوه، گاهی هم وقوع رویدادهای حاد مانند سکته‌های قلبی یا مغزی، رانندگان سالمند را دچار حادثه می‌کند.

+ نوشته شده در چهارشنبه بیست و چهارم تیر ۱۳۹۴ساعت 11:3 توسط زینب فرجی |

براي زناني كه مي خواستند

دخترانم باشند

اما در جنگ مرده اند

گل سرخ كوچكي پست مي كنم

وبا فرستادن بوسه امروزشان را بهتر از ديروز مي كنم

ونمي گذارم

عاشق كارگراني ساختماني بشوند

كه يك شب...

 رنگ چشم هاشان

در اتاق محقرانه ي خودشان فرق مي كند.

براي مرداني كه مي خواستند

پسران سربه زير من باشند

اما فرعون هايي شدند كه خدايم را گردن  زدند

دست هايم را دور گردنشان مي اندازم

كه كمي از احساس زليخايي ام كم شود

من مرگ هستم

دست فروش دوره گردي كه ...

وقتي سر زده وارد مي شوم

چاي همه تان سرد مي شود

پر همه تان مي ريزد

ما خانواده ي كلاغاني بوديم

 كه براي آوردن پيام شادي  به جهانيان

دروغ گفتيم.

زينب فرجي

 

+ نوشته شده در چهارشنبه بیست و چهارم تیر ۱۳۹۴ساعت 10:46 توسط زینب فرجی |

شهریارین سهندیه سی

شاه داغیم، چال پاپاغیم، ائل دایاغیم، شانلی سهند´یم
باشی توفانلی سهند´یم
باشدا حئیدر بابا تک قارلا، قیروولا قاریشیبسان
سون ایپک تئللی بولودلارلا اوفوقده ساریشیبسان
ساواشارکن باریشیبسان

گؤیدن ایلهام آلالی سیرری سماواتا دییه رسه ن
هله آغ کورکو بورون، یازدا یاشیل دون دا گییه رسه ن
قورادان حالوا یییه رسه ن

دؤشلرینده سونالار سینه سی تک شوخ ممه لرده
نه سرین چئشمه لرین وار
او یاشیل تئللری، یئل هؤرمه ده آینالی سحه رده
عیشوه لی ائشمه لرین وار
قوی یاغیش یاغسا دا یاغسین
سئل اولوب آخسا دا آخسین
یانلاریندا دره لر وار
قوی قلم قاشلارین اوچسون فره لرله، هامی باخسین
باشلاریندا هئره لر وار
سیلدیریملار، سره لر وار

او اتکلرده نه قیزلار یاناغی لاله لرین وار
قوزولار اوتلایاراق نئیده نه خوش ناله لرین وار
آی کیمی هاله لرین وار

گول- چیچکدن بزه نه نده، نه گلینلر کیمی نازین
یئل اسه نده او سولاردا نه درین راز-و نیازین
اوینایار گوللو قوتازین
تیتره ییر ساز تئلی تک شاخه لرین چایدا چمنده
یئل او تئللرده گزه نده، نه کوراوغلو چالی سازین
اؤرده یین خلوت ائدیب گؤلده پریلرله چیمه نده
قول-قاناددان اونا آغ هووله آچار غمزه لی قازین
قیش گئده ر، قوی گله یازین
هله نووروز گولو وار، قار چیچه یین وار، گله جکلر
اوزلرین تئز سیله جکلر

قیشدا کهلیک هوسیله، چؤله قاچدیقدا جاوانلار
قاردا قاققیلدایاراق نازلی قلمقاشلارین اولسون
یاز، او دؤشلرده ناهار منده سین آچدیقدا چوبانلار
بوللو سودلو سورولر، دادلی قاووتماشلارین اولسون

آد آلیر سندن او شاعیر کی سن اوندان آد آلارسان
اونا هر داد وئره سه ن، یوز او موقابیل داد آلارسان
تاریدان هر زاد آلارسان
آداق اولدوقدا، سن اونلا داها آرتیق اوجالارسان
باش اوجالدیقدا دماوند داغیندان باج آلارسان
شئر الیندن تاج آلارسان

او دا شئعرین، ادبین شاه داغیدیر، شانلی سهند´یم
او دا سن تک آتار اولدوزلارا شئعریله کمندی
او دا سیمورغدان آلماقدادی فندی
شئعر یازاندا قلمیندن باخاسان دورر سپه له ندی
سانکی اولدوزلار اله ندی
سؤز دییه نده گؤره سه ن قاتدی گولو، پوسته نی، قندی
یاشاسین شاعیر افندی

او نه شاعیر، کی داغین وصفینه میصداق اونو گؤردوم
من سنین تک اوجالیق مشقینه مششاق اونو گؤردوم
عئشقه، عئشق اهلینه موشتاق اونو گؤردوم
او نه شاعیر، کی خیال مرکبینه شووشیغایاندا
او نهنگ آت، آیاغین توزلو بولودلاردا قویاندا
لوله له نمکده دی یئر-گؤی، نئجه تومار سارییاندا
گؤره جکسه ن او زاماندا
نه زامان وارسا، مکان وارسا کسیب بیچدی بیر آندا
گئچه جکلر، گله جکلر نه بویاندا، نه او یاندا
نه بلیلم قالدی هایاندا؟

باخ نه حٶرمت وار اونون اؤز دئمیشی توک پاپاغیندا
شهرییار´ین تاجی اه ییلمیش باشی دورموش قاباغیندا
باشینا ساوریلان اینجی، چاریق اولموش آیاغیندا
وحیدیر شئعری، ملکلردی پیچیلدار قولاغیندا
آیه لردیر دوداغیندا
شهدی وار بال دوداغیندا

او دا داغلار کیمی شانینده نه یازسام یاراشاندیر
او دا ظالیم قوپاران قارلا، کولکله دوروشاندیر
قودوزا، ظالیمه قارشی سینه گرمیش، ووروشاندیر
قودوزون کورکونه، ظالیم بیره لر تک داراشاندیر
آمما واختیندا فقیر خالقی اه ییلمیش سوروشاندیر
قارا میللتده هونر بولسا، هونرله آراشاندیر
قارالارلا قاریشاندیر
ساریشاندیر
گئجه حاققین گؤزودور، طور تؤره تمیش اوجاغیندا
اریییب باغ تک اوره کلردی یانارلار چیراغیندا
مئی، محببتدن ایچیب لاله بیتیبدیر یاناغیندا
او بیر اوغلان کی، پریلر سو ایچه رلر چاناغیندا
اینجی قاینار بولاغیندا
طبعی بیر سئوگیلی بولبول کی، اوخور گول بوداغیندا
ساری سونبول قوجاغیندا
سولار افسانه دی سؤیله ر اونون افسونلو باغیندا
سحه رین چنلی چاغیندا

شاعیرین ذٶوقو، نه افسونلو، نه افسانه لی باغلار
آی نه باغلار کی "الیف لئیلی" ده افسانه ده باغلار
اود یاخیب، داغلاری داغلار
گول گوله رسه بولاق آغلار

شاعیرین عالمی اؤلمه ز، اونا عالمده زاوال یوخ
آرزولار اوردا نه، نه خاطیرله یه ایمکاندی، ماحال یوخ
باغ-ی جننت کیمی اوردا "او حارامدیر، بو حالال" یوخ
او محببتده ملال یوخ
اوردا حالدیر، داها قال یوخ
گئجه لر اوردا گوموشدندی، قیزیلدان نه گونوزلر
نه زوموررود کیمی داغلاردی، نه مرمر کیمی دوزلر
نه ساری تئللی اینه کلر، نه آلا گؤزلو اؤکوزلر
آی نئجه آی کیمی اوزلر

گول آغاجلاری نه طاووس کیمی چترین آچیب الوان
حولله کروانیدی، چؤللر، بزه نه ر سورسه بو کروان
دوه کروانی دا داغلار، یوکو اطلسدی بو حئیوان
صابیر´ین شهرینه دوغرو، قاتاری چکمه ده سروان
او خیالیمداکی شیروان

اوردا قار دا یاغار، آمما داها گوللر سولابیلمه ز
بو طبیعت، او طراوتده ماحالدیر، اولابیلمه ز
عؤمر پئیمانه سی اوردا دولابیلمه ز

او اوفوقلرده باخارسان نه دنیزلر، نه بوغازلار
نه پری لر کیمی قولار، قونوب-اوچماقدا نه قازلار
گؤلده چیممه کده نه قیزلار

بالیق اولدوز کیمی گؤللرده، دنیزلرده پاریلدار
آبشار مورواریسین سئل کیمی تؤکدوکده خاریلدار
یئل کوشولدار، سو شاریلدار

قصریلر واردی قیزیلدان، قالالار واردی عقیقدن
رافائل تابلوسو تک، صحنه لری عهد-ی عتیقدن
دویماسان کؤهنه رفیقدن
جننتین باغلاری تک باغلارینین حورو قوصورو
الده حوریلرینین جام-ی بولورو
تونگونون گول کیمی صهبا-یی طهورو

نه ماراقلار کی، آییق گؤزلره رؤیادی دئییرسه ن
نه شافاقلار کی، دیرن باخمادا دریادی دئییرسه ن
اویدوران جننت-ی مأوادی دئییرسه ن
زٶهره نین قصری بیریلیان، حیصار نرده سی یاقوت
قصر-ی جادودو، موهندیسلری هاروت ایله ماروت
اوردا مانی دایانیب قالمیش او صورتلره مبهوت
قاپی قوللوقچوسو هاروت
اوردا شئعرین، موزیکین منبعی سرچئشمه دی قاینار
نه پریلر کیمی فه وواره دن افشان اولوب اوینار
شاعیر آنجاق اونو آنلار

دولو مهتاب کیمی ایستخریدی فه وواره لر ایله
ملکه اوردا چیمیر، آی کیمی مهپاره لر ایله
گوللو گوشواره لر ایله
شئعر-و موسیقی شاباش اولمادا، افشاندی پریشان
سانکی آغ شاهیدیر اولماقدا گلین باشینا افشان
نه گلینلر کی، نه انلیک اوزه سورته رلر، نه کیرشان
یاخا نه تولکو نه دووشان

آغ پریلر، ساری کؤینه کلی بولودلاردان ائنیرلر
سود گؤلونده ملکه ایله چیمه رکن سئوینیرلر
سئوینیرلر، اؤیونورلر
قووزاناندا هله الده دولو بیر جام آپاریرلار
سانکی چنگیلره، شاعیرلره ایلهام آپاریرلار
دریا قیزلارینا پئیغام آپاریرلار

دنیزین اؤرتویو ماوی، اوفوقون سقفی سماوی
آینادیر هر نه باخیرسان: یئر اولوب گؤیله موساوی
غرق اونون شئعرینه راوی
غورفه لر، آی، بولود آلتیندا اولار تک گؤرونورلر
گؤز آچیب-یومما، چیراقلار کیمی یاندیقدا سؤنورلر
صحنه لر چرخ-ی فلک تک بورونوب، گاه دا چؤنورلر
کؤلگه لیکلر سورونورلر

زوهره ائیواندا ایلاهه شینئلینده گؤرونه رکن
باخسان حافیظ´ی ده اوردا صلابتله گؤره رسه ن
نه سئوه رسه ن

گاه گؤره ن حافظ-ی شیراز ایله بالکاندا دوروبلار
گاه گؤره ن اورتادا شطرنج قورارکن اوتوروبلار
گاه گؤره ن سازیله، آوازیله ائیله نجه قوروبلار
سانکی ساغر ده ووروبلار

خاجه الحان اوخویاندا، هامی ایشدن دایانیرلار
او نوالرله پریلر گاه اویوب گاه اویانیرلار
لاله لر شٶعله سی، الوان شیشه رنگی بویانیرلار
نه خومار گؤزلو یانیرلار

قاناد ایسته ر بو اوفوق، قوی قالا ترلانلی سهند´یم
ائشیت اؤز قیصصه می، دستانیمی، دستانلی سهند´یم
سنی حئیدر بابا او نعره لر ایله چاغیراندا
او سفیل داردا قالان تولکو قووان شئر باغیراندا
شئیطانین شیللاغا قالخان قاتیری نوخدا قیراندا
بابا قورقور (؟) سسین آلدیم، دئدیم آرخامدی، ایناندیم
آرخا دوردوقدا سهند´یم ساوالان تک هاوالاندیم
سئله قارشی قووالاندیم

جوشقون´ون دا قانی داشدی، منه بیر هایلی سس اولدو
هر سسیز بیر نفس اولدو
باکی داغلاری دا، های وئردی سسه، قیها اوجالدی
او تایین نعره سی سانکی بو تایدان دا باج آلدی
قورد آجالدیقدا قوجالدی

راحیم´ین نعره سی قووزاندی، دییه ن توپلار آتیلدی
سئل گلیب نهره قاتیلدی
روستم´ین توپلاری سسله ندی، دییه ن بوملار آچیلدی
بیزه گول-غونچا ساچیلدی

قورخما گلدیم دییه، سسلرده منه جان دئدی قارداش
منه جان-جان دییه ره ک، دوشمنه قان-قان دئدی قارداش
شهرییار سؤیله مه دن گاه منه سولطان دئدی قارداش
من ده جانیم چیغیریب: جان سنه قوربان دئدی قارداش
یاشا اوغلان سیزه داغ-داش دلی جئیران دئدی قارداش
ائل، سیزه قافلان دئدی قارداش
داغ، سیزه آسلان دئدی قارداش

داغلی حئیدربابا´نین آرخاسی هر یئرده داغ اولدو
داغا داغلار دایاق اولدو
آراز´یم آینا-چیراق قویمادا،آیدین شافاق اولدو
او تایین نغمه سی قووزاندی، اوره کلر قولاق اولدو
یئنه قارداش دییه ره ک قاچمادا باشلار آیاق اولدو
قاچدیق، اوزله شدیک آرازدا، یئنه گؤزلر بولاق اولدو
یئنه غملر قالاق اولدو
یئنه قارداش سایاغی سؤزلریمیز بیر سایاق اولدو
وصل اییین آلمادا، ال چاتمادی عئشقیم داماق اولدو
هله لیک غم سارالارکن قارالار دؤندو آغ اولدو
آراز´ین سو گؤلو داشدی، قایالیقلار دا باغ اولدو
ساری سونبوللره زولف ایچره اوراقلار داراق اولدو
یونجالیقلار یئنه بیلدیرچینه یای-یاز یاتاق اولدو
گؤزده یاشلار چیراق اولدو
لاله بیتدی یاناق اولدو
غونچا گولدو، دوداق اولدو
نه سول اولدو، نه ساغ اولدو

ائلیمی آرخامی گؤردوکده ظالیم اووچو قیسیلدی
سئل کیمی ظولمو باسیلدی، زینه آرخ اولدو، کسیلدی
گول گؤزوندن یاشی سیلدی
تور قوران اووچو آتین قوومادا سیندی، گئری قالدی
اؤزو گئتدی، تورو قالدی

آمما حئیدربابا دا بیلدی کی، بیز تک هامی داغلار
باغلانیب قول-قولا زنجیرده، بولودلار اودور آغلار
نه بیلیم بلکه طبیعت اؤزو نامرده گون آغلار
ایری یوللاری آچارکن، دوز اولان قوللاری باغلار
صاف اولان سینه نی داغلار

داغلارین هر نه قوچو، ترلانی، جئیرانی، مارالی
هامی دوشگون، هامی پوزغون، سینه لر داغلی، یارالی
گول آچان یئرده سارالی

آمما ظن ائتمه کی، داغلار یئنه قالخان اولاجاقدیر
محشر اولماقدادی بونلار داها وولقان اولاجاقدیر
ظولم دونیاسی یانارکن ده تیلیت قان اولاجاقدیر
وای ...! نه توفان اولاجاقدیر

دردیمیز سانما کی، بیر تبریز-و تئهران´دیر عزیزیم
یا کی، بیز تورک´ه جهننم اولان ایران´دیر عزیزیم
یوخ بو دین داعواسیدیر، دونیا تیلیت قاندیر عزیزیم
تورک اولا، فارس اولا دوزلوک داها تالاندیر عزیزیم
بیز آتان دیندیر، آتان دا بیزی ایماندیر عزیزیم
سامیری مروتد ائدیب هه نه (؟) موسلماندیر عزیزیم
اوممه تین هارون´و من تک، له له گیریاندی عزیزم
هر طرفدن قیلیج ائندیرسه لر (؟) قالخاندیر عزیزیم
بیر بیزیم درمانیمیز موسی-یی عیمران´دیر عزیزیم
گله جک شوبهه سی یوخ، آیه-یی قورآندیر عزیزیم
او هامی دردلره درماندیر عزیزیم

دوقتور اولدوقدا بشر بو یارانی ساغلاماق اولماز
اولماسا آللاه الی دین مرضین چاغلاماق اولماز
داغلاماق دا علاج اولسا بیر ائلی داغلاماق اولماز
دینی آتمیش ائله یاوروم داها بئل باغلاماق اولماز
او گولوب آغلایا دا، اونلا گولوب آغلاماق اولماز
شئیطانی یاغلاماق اولماز

دئدین: آذر ائلینین بیر یارالی نیسگیلییه م من
نیسگیل اولسام دا گولوم بیر ابدی سئوگیلییه م من
ائل منی آتسا دا اؤز گوللریمین بولبولویه م من
ائلیمین فارسیجا دا دردینی سؤیله ر دیلییه م من
دینه دوغرو نه قارانلیق ایسه ائل مشعلییه م من
ادبییات گولویه م من

نیسگیل اول چرچییه قالسین کی جواهیر نه دی قانمیر
مدنییت دبین ائیلیر بدوییت، بیر اوتانمیر
گون گئدیر آز قالا باتسین گئجه سیندن بیر اویانمیر
بیر اؤز احوالینا یانمیر

آتار اینسانلیغی آمما یالان انسابی آتانماز
فیتنه قووزانماسا بیر گون گئجه آسوده یاتانماز
باشی باشلارا قاتانماز

آمما مندن ساری، سن آرخایین اول شانلی سهند´یم
دلی جئیرانلی سهند´یم
من داها عرش-ی اعلا کؤلگه سی تک باشدا تاجیم وار
الده فیرعون´ا قنیم بیر آغاجیم وار
حرجیم یوخ، فرجیم وار
من علی اوغلویام، آزاده لرین مرد-و مورادی
او قارانلیقلارا مشعل
او ایشیقلیقلارا هادی
حاققا، ایمانا مونادی
باشدا سینماز سیپریم، الده کوته لمه ز قیلیجیم وار

 

+ نوشته شده در سه شنبه بیست و سوم تیر ۱۳۹۴ساعت 11:17 توسط زینب فرجی |

گنجشك ها را

 به تاريك خانه ي قلب تان برنگردانيد

جيك وجيك شان  نوستالوژي عكس هاتان را بهم مي ريزد

بچه تان را

از خواب بيدار ميكند

غذايتان را روي اجاق مي سوزاند

ونمي گذارند من معلول

 رو به سمتي زيبا نگاه كنم وشعر بگويم

نگاه كنم و نفس نكشم

در اين پل

بمب كار گذاشته اند

بمبي براي حسرت وجنگ

بمبي براي مادرم اعظم

 شيرخواره گان آغوش ات را دوست دارم

بگذار كمي از روزنامه هاي دهه 60 بخوانند

مي خواهم انقلاب كنم

تانك ها را درشيشه ي مربا بريزم

تفنگ ها  را دريخچال بگذارم

كه آتش همه ي ترس ها سرد شود

زير سايه ي خدا اگربخوابيم

آفتابگردان مي شويم

پر مي كشيم

...

ماشين چپ مي كند

زندگي هر دوي مان عكس مي شود.

زينب فرجي

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و دوم تیر ۱۳۹۴ساعت 13:19 توسط زینب فرجی |

پاي وئرميشم
درد لريمي سو دان گلن سورملي قيزلارا
گل ياپيش الريمنن قاداسي
آياق لاريمنان كئچمه                           
قان آخار
مكتوب يازاجاقسان
نئچه ايل بونان سونرا
مكتوب يازاجاقسان يئل لر اسينتيسنده
بوتون گوناه لاريمي ايتحاف ائديرم                            
قيرمزي كوينك گيين اوغلانلارا                   
سنسيزلييك قورمور يوخوگورم
تبريزده
آغلار هاوادا                              
اوتوبوس لار يئتيشيل لر دليخانالار                    
من سنه دلي لرين اداسين چيخارديم
سن گوزلرينده قالان نيسگيل لريمي                
سيليسن .
زينب فرجي                   

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و دوم تیر ۱۳۹۴ساعت 11:4 توسط زینب فرجی |

چقدر دوست داشتم

 كنار آگهي هاي ترحيم

يك روز آگهي تولد مردي را بزنند

كه شغلش فروختن خوبي نبود

در جنگ  بين دو تن

چقدر هواي آهو وار تو را مي پرستيدم

پليس

به اشك هايي كه در محل حادثه ريخته بود

 شك كرده بود

دستهايم را از كنار كارتن خوابي اين شهر

 كنار بكش

نمي بيني خانه ام را ويران گذاشته ام

  يقين بدار

كه زير پاهايم علف سبز شده باشد

كه اجناس آنتيك به زير خاك برنمي گردند

و در قلب خاك گرفته ي من فروخته مي شوند

حتي اگر لبخندي را

از موزه ي لور پاريس دزديده باشند

زني احساس مي كند اسب شده است

مي دود

مي دود در خود

شيهه مي كشد در كامپيوتر

گاهي حيوان نجيبي مي شود

و گاهي زشت ترين عروس دنيا

 كه  مبادا مردي پايش را

بي اجازه

از اتاق بيرون گذاشته باشد.

زينب فرجي

+ نوشته شده در یکشنبه بیست و یکم تیر ۱۳۹۴ساعت 9:29 توسط زینب فرجی |

نه اولوبدور

نه دن سوسيب سان بوش كاغيذ اوسته

نه دن حسرتيله اؤپوشورسن قوجامان بئي قوجاغيندا

گوزلريني باغلاما بو يولا

خاراباليغندا بير ياينقي يام كي سنن اوتورو ياتميشام

قاپي لار قاباغيندا

قورخورام

سنسيزليك باشيما پيس اويون گتيره

گئدريم

نه اولوبدور

ساراي

 گلين اولان واخت

 اوينايرسان بختيم ده چاليان

سازلرينان

نه دن

 سني سئل آپاري جهنمه

مني قيش آپارير بهشتين حوري لرين يانينا.

زينب فرجي

+ نوشته شده در پنجشنبه هجدهم تیر ۱۳۹۴ساعت 9:49 توسط زینب فرجی |

نزدیکی شبه جزیره ی عربستان – زادگاه پیامبر اسلام (ص)- که سرزمین اصلی عرب ها بوده است و نیز کوچ اکدی های سامی نژاد به سرزمین میان دو رود سبب  ورود واژه های سومری به زبان اکدی وسپس عربی شد. با افزایش مردمان اکدی (عرب) زبان  کم کم زبان اکدی  زبان روزمره ی  میان دو رود شد. اما با حمله گوتی ها ، لوللوبی ها و کاسی ها از توان اکدی ها کاسته شد وبرخی  نیز مجبور به ترک میان دو رود به سوی عربستان شدند و بسیاری از واژه های سومری  را در میان اعراب دیگر پخش کردند.
همزمان با نزول قران این واژه ها که برای مردم عرب زبان شناخته شده (مبین) بودند ، وارد زبان و فرهنگ قرآنی شد.
واژه های دخیل به زیبایی لفظی و معنوی قرآن خدشه ای وارد نکرده است.
شاید شناخت واژه های دخیل سبب درک و فهم گسترده تری از اعجاز لفظی و معنوی قران شود.

شباهت لفظ جلاله در الفبای عربی کنونی و الفبای اورخون ترکی

 

ریشه ترکی حروف الفبای عربی
الفبای عربی برگرفته از الفبای رونی ترکی




در قران کریم از سخن گفتن حضرت آدم (ع) با خداوند بی همتا و نیز فرشتگان بزگوار و شیطان رانده شده  سخن به  میان آمده  است. همچنین  در  احادیث اسلامی  از  صحف آدم(ع) ، نوح(ع) ، ابراهیم (ع)  و  دیگر  پیامبران برگزیده ی  نامبرده  شده  است.
برخی  از این  بزرگواران  یا  در سرزمین  میان دو رود (بین النهرین- میا ن دو رود دجله و فرات) به رسالت برگزیده  شدند و برخی نیز زادگاه  و یا مدفن پاک شان در بین النهرین بوده است

کتیبه های ترکی در یمن مربوط به کنگر ها و دوره حکومت بلقیس (بیلگه قیز) در یم

                                                        الفبای ترکی کتیبه های یمن

 Ziusudra حضرت نوح (ع) در سرزمین میان دو رود (بین النهرین) چشم به جهان گشود . در زبان سومری به معنای " انسان" (همریشه ی Naنام داشتند.کلمه ی  نوح از واژه ی سومری  Utnapishtim و درزبان اکدی "ناس" در عربی) بوده است. زیرا ایشان پس از حضرت آدم صفی الله پدر انسان ها می باشند.
داستان زندگی حضرت نوح (ع) در گل نوشته های  سومری و در کهن ترین  حماسه ی  نوشته شده ی بشر بنام Bilgames / Gilgamesh آمده آمده اشت .در این حماسه ی بلند و شعر گونه از فراوانی نسل انسان و نیزاز ستم ایشان بر یکدیگر و نافرمانی ازدستورات خدایان (بت های سومری) سخن به میان آمده است. بنابرین خدایان (بتان) اراده می کنند که نا فرمانان و ستمکاران را گوشمالی داده  و نابود سازند. یکی از خدایان به  اوتناپیشتیم  (نوح سومری) فرمان می دهد تا  کشتی  بسازد و خود و خانواده اش را برهاند. همچنین از هر حیوان یک  جفت  را انتخاب کند و در کشتی جای دهد تا نسل حیوانات  از بین نرود.اوتناپیشتیم  چنین می کند و عذاب خدایان  بر ستمکاران نازل میشود. بر اساس گل نوشته های سومری شش شبانه روز باران تندی می بارد و بلندی آب از هشت متر بالاتر می رود. مردمان نافرمان همگی در آب غرق و کشته می شوند. باران فرو کش می کند و کشتی (1) به گل می نشیند.اوتناپیشتیم ازکشتی پیاده شده ، حیوانی را قربانی می کند.دوره ی  (shadûبر دامنه کوهی (نوینی  در تاریخ بشر بنام " دوره بعد از طوفان" آغاز می شود.
نوح (اوتناپیشتیم) به سبب فرمانبرداری  وارد سرزمین خدایان – که از کوه ماشو  " میشوو" در نزدیکی شهر مرند  شروع و تا کناره ی دریای خزر گسترده است است - می شود و به گروه  جاودانان  می پیوندد. (او تنها انسانی بود که زندگی جاودانه یافت.)
داستان زندگی حضرت نوح پس از سومری ها در تورات و قران کریم نیز آمده است. (بنابرین واژه های "نوح" و " جودی" از واژه های سومری دخیل در قران می باشند.)
حضرت ادریس (ع) نیز در میان دو رود زندگی می کرد. ایشان به مردم لباس دوزی و نوشتن آموختند.بنا بر روایتی مسجد سهله خانه ی آن حضرت بود.
حضرت ابراهیم (ع) در شهر اور چشم گشود. با زبان و فرهنگ سومری آشنا شد،ایشان به سبب شکستن بت ها از زادگاه خود رانده شد و به شهرهای  اورفا ، حلب ، مصر و فلسطین گام نهاد. فرزند ش حضرت اسماعیل به فرمان خدا در شهر مکه در میان قبیله جرهم  بالید و بزرگ شد. اسماعیل (ع) با دختری از بنی جرهم و سپس عمالقه پیوند زناشویی بست . به دستور خدا همراه  پدر دیوار خانه ی کعبه را بالا برد و خانه یکتا پرستی را  آباد کرد.فرزندان و نوادگان  ابراهیم (ع) به گسترش  واژه های سومری در میان عرب های بادیه نشین کمک فراوانی کردند.به فرزندان حضرت اسماعیل (ع) "اعراب مستعربه" نیزگفته می شود.
پس از پیروزی اکدی ها بر سومریان ، زبان اکدی که پدر زبان عربی (و عبری) می باشد ، گسترش یافت  و زبان سومری تنها برای نوشتن مطالب  علمی و دینی به کار رفت.
واژه های بسیاری از زبان سومری به زبان اکدی ( پدر زبان عربی ) راه یافت و با گذشت زمان و دگرگونی های آوایی در لهجه  ی  قریش و لهجه های دیگر عرب ها کاربرد یافت.  
مثلاً واژه های جنت (از واژه ی "گان / گانا" به معنای " فردوس و باغ") ، برق (از واژه ی " بار" به معنای " درخشیدن") ، دار (از واژه ی " دور" به معنای " اقامتگاه ، محل نشستن و ماندن") از زبان سومری گرفته شده اند و در قران کریم نیز به کار رفته اند.

کتیبه های ترکی در عربستان



سومری: dub
ترکی : ده بَرتمک (جنباندن ، تکان دادن)
عربی: دابة
معنی: جنبیدن
 
سومری: ganam / gana
عربی: غنم / اغنام
منغولجا: xon /qonin
ترکی باستان: koy
دیوان لغات الترک: قوی / قون
فرهنگ سنگلاخ: قوی
ترکی: قوْیون
معنی : میش ، گوسفند


سومری: íla/ íli/ íl
عربی: اعلی
معنی : برتر ، والا
 
سومری: kalu
عربی: کل
عبری: kol
معنی: همه


سومری: ku / kua
عربی: حوت
ترکی: قوتان (مرغ ماهیخوار)
معنی: ماهی

سومری:  lu / la
عربی: لا
معنی: نه ، نیست
 
سومری:  ( sig / si (-ga
عربی: ضیق
ترکی باستان:  (کم عمق) Sığ
ژاپونی:  [کم] sukunai /  [کمتر]sukoshi
ژاپونجا: [کاستن]suku
دیوان لغات الترک : سیق
فرهنگ سنگلاخ: six
آذربایجانی: سئیره ک
استانبولی: sığ
تاتاری:  Say
معنی: باریک، کم عمق ؛ اندک

سومری: sila
عربی: صراط
معنی: راه ، گذرگاه ، جاده

سومری:  silim -du
عربی: سلام
کدی: shalamuا
معنی: سلام دادن


سومری:  sur
عربی: سور/ سورة
آذربایجانی: سورمک (sürmək)
معنی: جدا کردن ، بخش-بخش کردن


سومری:   šér / šír
عربی: سراج
فارسی: چراغ
آذربایجانی: چیراغ/ چیراق  çırağ
ژاپونی:   [سفید] shiro
لکی: چَرمی [سفید]
سانسکریت: (خورشید)suurya
معنی: درخشیدن


سومری:   šìr/  šur
سومری: šìr-ra
عربی: شعر
تاتاری: جیر  (ترانه)cır
فرهنگ سنگلاخ: سیراماق
فارسی: سراییدن / سرود
 معنی: شعر خواندن


سومری:   šita / šit
ترکی: چیته مک (çitəmək)
عربی: شدّ / یشد
معنی : دوختن ، وصله زدن، پیوستن


سومری: taka/  taga/  tak/  tag/  tà
عربی: دق
ترکی:توققوشماق / دؤگمک
معنی: زدن ، کوبیدن


سومری: úru  
عربی: حور / حوری
ترکی باستان:  (درخشان، سفید)örüň / ürün
از زبان های مردم مایا:(Chorti) war / warar
دیوان لغات الترک: ارنک  (örüň)
آنلام: روشن، درخشنده


سومری: uru / iri / ri 
عربی: ارض
دیوان لغات الترک: اُرناماق [اقامت کردن] (ornamaq)
عبری: ir
معنی: ارض ، شهر ، روستا

bishuاکدی :

عربی: بئس

آذربایجانی: پیس (pis)
فارسی: پست
معنی: زشت، بد ، ناپسند، اهریمنی

سومری:ka

(ka+ta+baعربی: کتب ) (سخن+ با+ گل خراشیده شده) (سخنی که روی لوحه ی گلی نوشته می شود.)ka+ta+ba)
عربی: کلام [سخن+ فراوان] (یکسره سخن گفتن ) (ka+lam)
آذربایجانی: قاپماق ( دهان چیزی را گرفتن )
فارسی: کام (دهان)
معنی: دهان

سومری: dur
عربی: دار (خانه)
ترکی: دورماق  (ماندن و اقامت کردن)(durmaq)
معنی: ماندن ، ماندگار شدن، نشستن


سومری:  gàna / gàn
عربی: جنت
عبری:  ( گن:باغ)gan
از زبان های افریقایی: Hausa gōnā
مصری باستان: (باغبان)kAny
تامیلی: kaN
لیدیای: (ناحیه ، سطح) qela
شبستر در آذربایجان : کانا / قانا (باغ)
فارسی و ترکی: - گان / - جان [ پسوند اسم مکان مانند: آذر+بای+ جان/ آذر+بای+گان]
معنی: باغ، کشتزار ، دشت ، سطح هموار


سومری: gal
عربی: جَلّ / جلال
ترکی: قالین (galın)
معنی: باشکوه ، بزرگ


سومری: ab-ba  / abba

عربی:  اب / ابا / ابو
کره ای:  appa
اتروسکی: آپا
عبری: Hebrew aba
abâ :براهویی (از زبان های دراویدی)
از زبان های افریقایی:Hausa ùbā
مجاری: apa ‚ apó
ترکی باستان: آپا (خویشاوند کهنسال)
معنی: پدر


سومری: ama
عربی: اُمّ
دیوان لغات الترک: اما (uma)
قرقیزی: ene
از زبان های سرخپوستان: anna Alqonquin
باسکی:  (Basque) ama
ammâ [از زبان های دراویدی] ( Brahui)
عبری: Hebrew ima
مغولی:  (زن ) em-e
ژاپنی:  (زاییدن)umu
ترکی: آنا
معنی: مادر


سومری:  (di / di(d
عربی: دین (یوم الدین) / دیان

اکدی: dinu
ترکی استانبولی:   (آزمودن ، سنجیدن)denemek
معنی : داوری کردن ، حکم دادن ، قضاوت
 
سومری:tir
عربی: تُراب
ترکی:تورپاق
معنی:خاک ، گل


فهرست منابع:
 
1) قرآن کریم
2) خیاوی، روشن؛ فرهنگ سومر؛ انتشارات بخشایش، چ.اول 1384
3) استرآبادی ، میرزا مهدی خان؛ فرهنگ سنگلاخ ؛ ویرایش: روشن خیاوی ، نشر مرکز، چاپ اول 1374
4) کاشغری، شیخ محمود بن حسین ؛ دیوان لغات الترک ؛ برگردان به فارسی : دکتر حسین محمدزاده صدیق ؛  نشر اختر، تبریز، 1383
5) کاشغری ، محمود بن حسین بن محمد ، دیوان لغات الترک : ترجمه و تنظیم و ترتیب   الفبایی : دکتر  سید  محمد  دبیر سیاقی  ، پژوهشگاه  علوم انسانی   و مطالعات فرهنگی ، چاپ اول، 1375
6) اوروجو، ع ع ، آذربایجان دیلی نین ایضاحلی لغتی ، کؤچوره ن : بهزاد بهزادی ، چاپ اول ، بهار 1376
7) شوکورلو ، علی عیسی ، قدیم تورک یازیلی آبیده لری نین گرامری ، معارف نشریاتی ، باکی ، 1933
8) ع-ح " داشقین" ، فرهنگ ترکی (سؤزلوک) ، انتشارات یاران ، چاپ اول .
9) نوروزی، شاهپور؛ سومئر دیلی نین تورک، فارس ، عرب دیللرینه اولان ائتگی سی ؛ [ماهنامه] آفتاب آذربایجان؛ شماره 20
10) ابوالفضل رجب اف، یونس ممّد اف ؛ اورخون یئنی سئی آبیده لری ؛ باکی ، یازیچی، 1993

اوزده: واژه های ترکی در قرآن, لغات ترکی در قرآن, لغات ترکی عربی, کتیبه های ترکی یمن, کتیبه های ترکی عربستان

 

 

+ نوشته شده در سه شنبه شانزدهم تیر ۱۳۹۴ساعت 13:17 توسط زینب فرجی |

 

در بین ترکان باستان کتیبه ها به سه شکل الفبایی و طمغا (مهر) و سیمگه (نماد) نوشته می شد. یکی از طمغاهایی ترکان طمغای آز یا آس می باشد. این طمغا در اکثر کتیبه های ترکی پروتورک (تورکان باستان) و کتیبه های باستانی آزربایجان وجود دارد. طمغای آز یا آس به معنی و مفهوم هوش دانایی و بزرگی است.
(AZ or AS (the AS people, high people) their names have the AS, AZ tamga)
در نام آزربایجان لفظ آز یا آس نیز مشهود است. این طمغا در نام آراز (ارس) نیز به کار رفته است. ریشه نام آزربایجان بصورت زیر است:
آز - آس (از اقوام باستانی ترکان)
ار - یر (جوانمرد)
بای - بَی (بزرگ)
جان – گان (یکی از پسوندهای مکان ترکی)
بطور کلی به معنی محل زندگی آز جوانمرد و بزرگ
نام و ریشه آزربایجان از نظر "میر علی سیدف":
میر علی سیدف دانشمند بزرگ تورک نام آزربایجان را وابسته به عوامل اسطوره ای و اعتقادی دانسته و این واژه را چنین تفکیک و توجیه می کند.
آز: نیت خیر٬ سود٬ منفعت و نیز نام یکی از طوایف بزرگ تورک که در کتیبه های دشت اورخون نام آنها به کررات آورده شده است٬ حتی برخی معتقداند نام قاره آسیا از نام این قبیله که در اکثر نقاط آن پراکنده شده بودند گرفته شده است. لغت آز در نام روستایی باستانی به نام «هاس» و یا «آس» متعلق به 4 هزار سال پیش برجا مانده است.
ار: مرد٬ انسان٬ جوانمرد. این واژه در آخر نام های طوایف تورک دیده می شود. تاتار (مرد تات. در اینجا غیر مسلمان)٬ خزار٬ قاجار٬ ماجار.
در توركي باستان پسوند (ار) به آخر اسم مي چسبيده و شخصي را منتصب به آن مي كرد. همان پسوندي كه در توركي مدرن معادل پسوند (لي) يا (لو) مي باشد.
آز هم نام قومي كه در آزربایجانهای کنونی و شرق توركيه سكونت داشتند و بر آنجا حكمراني مي كردند مي باشد. كه كلمه از+ار مي شود (آزار) يا همان" آزر " امروزی.
ترکیب دو واژه ی آز و ار یعنی «آزار» به معنای مرد خوش نیت و به طور مجازی یعنی قبیله با برکت٬ این واژه به گونه ای دیگر در نام رود تاریخی منطقه آزربایجان یعنی «آرآز» به حیات خود ادامه میدهد. در مناطق روستایی اهر این واژه را «ارآز» تلفظ می کنند.
بای: کلمه بای در زبان توركي به معني بیگ٬ غني، صاحب، سرور، محتشم، ثروتمند، مقتدر، توانا٬ توانگر٬ حاکم ٬ دانا٬ و .... است.
گان (قان): پدر٬ خان٬ شاه و سرور و معانی از این دست را می رساند.
پسوند توركي "جان" ، "-غان- " ،"-قان- "، "-گان- "، "-كه ن- " نشان دهنده جا، مكان و محل هاي جغرافيائي است. مثلا در مورد چالاقان (نام جزيره اي در درياچه اورميه) به معني محل زندگي طائفه چالا مي باشد. چند نمونه ديگر استفاده از اين پسوند: ورزقان، گوگان، گرگان، طالقان، زنگان (زنجان امروزي)، سيرجان، كميجان و.....كه اين پسوند بعد از ورود اعراب به (ج C) تبديل شده است.
سیدف این واژه را در حالت کلی به معنای «پدر توانگر مبارک» معنی می کند. اکثر محققان تورک با این نظریه موافق اند٬ و هر روز شواهد زیادی بر اثبات این ادعا به دست می آورند.
نام و ریشه آزربایجان از نظر "اسماعیل هادی"
آز/آس+ار+بای+جان
آز/آس : نام قومی است که در سرتا سر آسیا زندگی می کرده اند و احتمالا نام قاره آسیا نیز برگرفته از نام همین قوم است.
ار : به معنی انسان یا شخص دلاور است.
نام رود ارس (آراز) نیز از دو کلمه ار+آز تشکیل یافته است.
بای : امیر، غنی، شریف
جان: پسوند مکان که در اسامی شهرهایی مانند بایلاقان، گوگان و زنجان (زنگان) دیده می شود.
بنابر این معنی کلمه " آزربایجان " می شود : محل زیست آس ها، موطن مردم شریف آس، زیستگاه قوم آس.

نام و ریشه آزربایجان از نظر پروفسور "زهتابی":
کلمه "آزربایجان" در زبان یونانی بصورت "آتروپاتئنا"، در زبان ارمنی "آتروپاتکان" و در فارسی "آذربایگان" می باشد.
آتروپات نام یکی از سرداران معروف آزربایجان بوده است. به نظر پروفسور زهتابی، کلمه "آتروپات" را می توان به شکل زیر تجزیه کرد:
آت(اود) + ور-ار (قهرمان، دلاور) + پات (محافظ)(دراینجا محافظ آتش)
آتروپاتئن: (سرزمین محافظان آتش)
بنابراین ریشه کلمه "آتروپاتان" به شکل زیر است:
اود + ار + پات + آن (پسوند جمع که از زبان ترکی به زبانهای فارسی و ارمنی قرض داده شده است): یعنی سرزمین محافظین آتش. پس از استیلای اعراب، آتروپاتن تبدیل به "آزربایجان" شده است.

نام و ریشه آزربایجان از نظر استاد "پرویز یكانی زارع":
استاد پرویز یكانی زارع مورخ سرشناس در باره اسم آزربایجان اینچنین می گوید: كلمه آزربایجان در اصل از " هازار بای گان " متشكل از " هآذ+ ار+ بای+ گان یا قان معرب شده یعنی جان" می باشد.
" هآز یا هآس " نام قومی از تركان قدیم بوده و در نوشته های قدیم" اورخون یئنی سئی" نامبرده شده است. عده ای از پژوهشگران از جمله " بارتولد" وابستگی هآزها را با قبایل "توروک" كه كتیبه های آشوری از ۱۴۰۰قبل از میلاد آنها را ساكنین اطراف دریاچه اورمی معرفی میكنند, محتمل میدانند. همچنین هآز در لغت تركی معنی اوغور و نیت خیر میدهد.
"آر" دارای منشا, تركی بوده و به معنی انسان می باشد. این واژه بصورت پسوند به واژه های دیگر چسبیده و نام قبایل را بوجود می آورد. مانند: ( آوار- خزار یا خزار- ماجار یا مجار- قاجار یا قجر و...). هآزآر به معنی قوم و قبیله ای كه بعد ها با تغییرات مختصری در فارسی و عربی به " آزر" تبدیل شده است. چون شخص زرتشت (در تركی یعنی كسی كه كامل می فهمد) و مادرش "دغدو" (در توركی یعنی كسی كه زائید) و خدای شان " اهار ماجدا " (در توركی یعنی برترین و بالاترین روح انسانی) متعلق به فرهنگ و مردم تورک این منطقه بوده اند و با توجه به تقدس آتش در دین زرتشت بعدها این كلمه در میان پارسیان مرتبط به آتش شناخته شد كه چندان درست نیست، البته خورشید و آتش دراعتقادات توركان سخا بسیار محترم و نجات بخش انسانها شناخته می شدند چرا كه با كمك نور و آتش بود كه توركها توانستند سد آهنی كه ذوالقرنین در برابرشان ساخته بود را به آتش كشیده و وارد این جهان بشوند).
" بای" یا "به ی" یا " بیگ, بیک" به معنی غنی, توانگر, رئیس, قبیله, حاكم و... از طرفی "بایماق" در تركی به معنی تكامل و پیشرفت می باشد.
"گان" در زبان تركی با قبول تغییرات اوایی به "قان" ( و در زبان عرب به جان) مبدل شده و دارای معانی زیادی چون : پدر, خاقان و... می باشد, و "قان" در تركی علامت فاعلی با تاكید و مبالغه است (چالیشقان) و بایقان به معنی تكامل یافته و بسیار پیشرفته، همچنین از پسوند "گان" به معنای محل استقرار و زندگی اقوام استفاده می شود مانند زانگان (زنجان)، گوگان، ممگان و غیره.
پس آزربایجان در صورت اصلی "هازار بای گان" بوده است یعنی محل زندگی قوم "هاز"، كلمه هازار در طول زمان به خزر نیز تبدیل شده است.

 

+ نوشته شده در سه شنبه شانزدهم تیر ۱۳۹۴ساعت 13:15 توسط زینب فرجی |

دوشونجه‌می آپار… / سمیرا دل آرام

شَهر اؤسگورمه سی‌نین قانلی خیلطینا
توپوردوم یوخلوقونو
گؤی مچیدین داش هئیکلینده
گؤیومتول باخیشلاریم
روژومون جییه‌رینده
یازیرسنی
تئهرانین فالچی دوعاسینا

آلیشدیریرام یوخلوق سوبانی
گؤی گونبزلرین سرینلییینه
گؤزلریم چیغیریر
ناهار آذانینا
بوینوم دا کی
میناره لی اللرینی

اؤره یین…
کئفلنمیش ماتی مئیخاناسیندا
یوز قادین آلیب – بوشاماق صیغه سینده دایانیب
بسم الله آدینا قورتولان یاماقلی باخیشلارین
بالئت دَنسیم ده
به‌یه‌نیر تبریزی
قیرمیز ماتیکلی دوداقلارین
شیرین آی لاو یو خیانتی
ییرتیجی دیللره باغلی گؤزلرین
دویغو اینتیحارینا
سرطان داشییب
چاشدیریر اوچوقلو سئوگیمیزی
تاپیرام سنی
اوچ داملا آنلیما دامیزان
تومروس آدیندا یاغیش
اورداکی آ

 

+ نوشته شده در سه شنبه شانزدهم تیر ۱۳۹۴ساعت 13:12 توسط زینب فرجی |

مطالب قدیمی‌تر